Οι πιλότοι της NASA έβαλαν πρόσφατα το υπερηχητικό αεροσκάφος X-59 σε σκληρές δοκιμές—εκτελώντας, μεταξύ άλλων, αναρριχήσεις και καθόδους τύπου «rollercoaster»—στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης δοκιμαστικής του εκστρατείας.
Η διαστημική υπηρεσία έδωσε στη δημοσιότητα ένα βίντεο με το πειραματικό αεροσκάφος να εκτελεί μια σειρά από ελιγμούς καθώς πετούσε πάνω από την έρημο Μοχάβι της Καλιφόρνια. Το X-59, που κατασκευάστηκε από την αεροδιαστημική εταιρεία Lockheed Martin, έχει σχεδιαστεί ώστε να σπάει το φράγμα του ήχου χωρίς το εκρηκτικό, βροντερό «χτύπημα» που συνοδεύει την υπερηχητική πτήση.
Η πρόσφατη σειρά δοκιμών βοηθά τη NASA να συγκεντρώσει δεδομένα για το πώς λειτουργεί το αεροσκάφος στην πτήση, καθώς και να αποκτήσει περισσότερες πληροφορίες για τις επιδόσεις του. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως «διεύρυνση φακέλου πτήσης» (envelope expansion), κατά την οποία οι μηχανικοί δοκιμάζουν ένα νέο όχημα πέρα από τα επικυρωμένα όριά του.
Ίσως να θέλετε να πάρετε μια σακούλα για εμετό
Το X-59 απογειώθηκε για την παρθενική του πτήση στις 28 Οκτωβρίου 2025, παραμένοντας περίπου μία ώρα στον αέρα πριν προσγειωθεί κοντά στο Armstrong Flight Research Center της NASA στο Έντουαρντς της Καλιφόρνια. Στην πρώτη του πτήση, το αεροσκάφος πέταξε πιο αργά από την ταχύτητα του ήχου, με 230 μίλια/ώρα (370 χιλιόμετρα/ώρα) και μέγιστο ύψος περίπου 12.000 πόδια (3,6 χιλιόμετρα).
Από το ντεμπούτο του, η NASA πετά το αεροσκάφος γρηγορότερα και σε μεγαλύτερα ύψη για να επικυρώσει τις επιδόσεις του. Σε πρόσφατη πτήση στις 14 Απριλίου, το X-59 ολοκλήρωσε μια σειρά ελιγμών καθώς ωθήθηκε σε μεγαλύτερα ύψη και κοντά σε υπερηχητικές ταχύτητες. Ορισμένες από τις εν πτήσει δοκιμές περιλάμβαναν κλίση του αεροσκάφους προς τα πάνω και προς τα κάτω για καλύτερη κατανόηση των αεροδυναμικών δυνάμεων και για χαρακτηρισμό της ευστάθειας και του ελέγχου κατά τον λεγόμενο ελιγμό «rollercoaster». Οι πιλότοι επίσης κύλισαν το αεροσκάφος από τη μία πλευρά στην άλλη, γέρνοντας τα φτερά προς τα δεξιά και επαναφέροντάς τα αργά προς τα αριστερά, στον ελιγμό bank-to-bank.
Ο ελιγμός flutter excitation εισήγαγε σκόπιμες δονήσεις στη δομή του αεροσκάφους για να διασφαλιστεί ότι διατηρεί ασφαλή περιθώρια σε όλο τον φάκελο πτήσης. Για την αξιολόγηση της διαμήκους ευστάθειας, της απόκρισης κλίσης (pitch) και των χαρακτηριστικών trim του αεροσκάφους, οι πιλότοι εκτελούν μια ελεγχόμενη κίνηση pitch-down με τα φτερά οριζόντια. Οι πιλότοι επίσης κατέβασαν το σύστημα προσγείωσης σε ελεγχόμενη ταχύτητα και διαμόρφωση, ώστε οι μηχανικοί να μετρήσουν τις αεροδυναμικές, δομικές και χειριστικές ιδιότητες της ανάπτυξης του συστήματος. Η έξοδος του συστήματος προσγείωσης μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιες αλλαγές στην αντίσταση, στο pitch, στους κραδασμούς και στη ροή του αέρα.
Υπερβολικά γρήγορο, αλλά υπερβολικά ήσυχο
Το X-59 έχει μήκος 99,7 πόδια (30,39 μέτρα), με άνοιγμα πτερύγων μόλις 29,5 πόδια (9 μέτρα) και μύτη σαν βελόνα. Ο απώτερος στόχος είναι να επιτραπεί στα υπερηχητικά αεροσκάφη να πετούν ξανά πάνω από ξηρά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όταν τα αεροπλάνα πετούν ταχύτερα από την ταχύτητα του ήχου, Mach 1, δηλαδή περίπου 767 μίλια/ώρα (1.234 χιλιόμετρα/ώρα), δημιουργούν έναν δυνατό, εκρηκτικό θόρυβο, γνωστό ως ηχητική έκρηξη (sonic boom), λόγω των κρουστικών κυμάτων που προκαλούνται από τις ακραίες ταχύτητες. Το 1973, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροπορίας (FAA) απαγόρευσε τις υπερηχητικές πτήσεις μη στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ξηρά, ώστε να μη τρομάζουν οι κάτοικοι πόλεων πάνω από τις οποίες περνούν υπερηχητικά τζετ.
Η NASA ξεκίνησε να αναπτύσσει το «ήσυχο» υπερηχητικό της αεροσκάφος πριν από σχεδόν μια δεκαετία, πληρώνοντας 518 εκατομμύρια δολάρια στη Lockheed Martin για την κατασκευή του X-59. Ο αιχμηρός σχεδιασμός του αεροσκάφους έχει στόχο να μειώσει τη μεταβολή πίεσης που φτάνει στο έδαφος, ενώ ο κινητήρας είναι τοποθετημένος στην κορυφή ώστε να μειώνεται ο θόρυβος του αεροπλάνου που καταλήγει στο έδαφος. Αντί να παράγει ηχητική έκρηξη, το X-59 έχει σχεδιαστεί ώστε να μετριάζει τον θόρυβο και να δημιουργεί ένα «ηχητικό χτύπημα» (sonic thump) όταν σπάει το φράγμα του ήχου, σύμφωνα με τη NASA.
Στο πλαίσιο της δοκιμαστικής εκστρατείας της, η NASA σχεδιάζει τελικά να πετάξει το X-59 πάνω από επιλεγμένες κοινότητες των ΗΠΑ για να συλλέξει δεδομένα σχετικά με το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα λεγόμενα «sonic thumps» του αεροσκάφους.
Comments